Ozon lojistik şemaları: FBO, FBS ve realFBS — hangisi, neden?

Ozon'da bir siparişi kim depolar, kim paketler, kim taşır? Cevap üç kısaltmada: FBO, FBS ve realFBS. Aşağıdakilerin tamamı izlediğimiz satıcı videolarından çıkarıldı — Ozon'un kendi başlangıç eğitimlerinden ve kendi mağazasını anlatan bağımsız satıcılardan. Bu bir resmî tarife belgesi değil; rakamlar videoların çekildiği döneme ait ve Ozon tarifeleri sık değişiyor.

Üç şema tek bakışta

Ozon'un başlangıç sunumunda şema sayısı üç. FBO'da sorumluluğunuz küçük bir blok — ürünü Ozon deposuna getirmek; gerisi Ozon'da. FBS'te oranlar tersine dönüyor: depolama, siparişi toplama ve paketleme, kabul noktasına götürme sizde; Ozon'a yalnızca teslimat kalıyor. Üçüncü şema FBS'e çok benziyor — aynı işler sizde, ama alıcıya teslimatı üçüncü taraf bir taşıyıcı yapıyor. Bir satıcının özeti: eskiden iki şema vardı, realFBS sonradan eklendi ve FBS'ten tek farkı taşıyıcı.

Soru	FBO	FBS	realFBS
Ürün nerede durur	Ozon deposunda	Sizin deponuzda	Sizin deponuzda
Kim toplar ve paketler	Ozon	Siz	Siz
Alıcıya kim teslim eder	Ozon	Ozon — siz kabul noktasına bırakırsınız	Siz veya seçtiğiniz taşıyıcı
Ozon'a depolama ödenir mi	Evet, litre bazlı	Hayır — depo maliyeti sizin	Hayır — depo maliyeti sizin
İade ve hasarlıyla kim uğraşır	Ozon; ıskontolu kartı kendi açar	Siz	Siz

Üç şema aynı mağazada birlikte kullanılabiliyor. Hem Ozon'un kendi anlatımı hem satıcılar bunu öneriyor: çok satanı Ozon deposuna yatır, test edeceğini kendi deponda tut.

FBO: ürünü önden gönderirsiniz

İş bir sevkiyat başvurusuyla başlıyor; ürünler katalogdan ya da Excel dosyasından ekleniyor. Üç sevkiyat tipi var: sanal dağıtım merkezi üzerinden, doğrudan belirli bir depoya, ya da çapraz sevkiyatla. Sanal dağıtım merkezinde Ozon depolara dağılım önerisi çıkarıyor ve öneriyi düzenlemek için üç saatiniz oluyor. Doğrudan sevkiyatta her deponun yanında trafik ışığı var: yeşil hepsini kabul eder, sarı kısıtlar yüzünden bir kısmını almaz, kırmızı ise hiç almaz — depo kısıtı, rota olmaması, boş zaman aralığı kalmaması ya da deponun düşük puanı yüzünden. Hacim litre cinsinden, kartta girdiğiniz ambalaj ölçülerinden hesaplanıyor; bir satıcı tek bir şapkanın 4 litre saydığını, boşaltmadan sonra ürünün satılabilir hale gelmesinin iki iş gününden yedi güne kadar sürdüğünü gösteriyor.

FBO'nun kazandırdıkları: kendi deponuz ve personeliniz için masraf yok, teslimat hızlı, ürünü bölgesel depolara yayınca alıcıya yaklaşıyorsunuz ve Ozon'un kendi anlatımına göre aramada yukarı çıkıyorsunuz. Karşılığında ambalaj ve etiketleme kurallarına uymak zorundasınız, sevkiyat hacmine sınır var ve bazı kategoriler FBO'ya hiç alınmıyor — resmî videoda yanıcı maddeler ve inşaat malzemeleri örnek veriliyor.

FBS ve realFBS: ürün sizde kalır

FBS'e başlamak için önce sanal bir depo açılıyor: depo adı, adres, teslimat hızı ve taşıyıcı. Taşıyıcı listesinde Ozon'un entegre partnerleri ve örneğin Rusya Postası var; kendi taşıyıcınızı da ekleyebiliyorsunuz. Akış şöyle: sipariş uygulamaya düşer, kabul edersiniz, her gönderiye özel etiketi yazdırırsınız, ürüne barkodu ve saydam olmayan pakete etiketi yapıştırırsınız, kabul noktasında ekrandan barkod okutup teslim edersiniz.

Süreler dar. Bir satıcı siparişin alınmasından itibaren 24 saatlik kesin sınırdan söz ediyor; bir başkası kendi depo ayarında "bugün 18.00'e kadar gelen sipariş bugün 20.00'ye kadar çıkacak" kuralını gösteriyor ve aynı gün 12.00'den önce çıkarırsa satış tarifesinde %2 indirim aldığını, geç çıkışta ek ücret yazıldığını söylüyor. En yakın kabul noktası dolu olabiliyor; günde sıfır sipariş de gelebilir yirmi sipariş de.

realFBS'te tek fark taşıyıcıda. Ürünü siz saklıyor, siz paketliyorsunuz; alıcıya kendi nakliye şirketiniz, kendi kuryeniz veya Ozon'un entegre partnerlerinden biri götürüyor — bu yüzden Ozon'a teslimat bedeli ödemiyorsunuz, eküayring yine sizde. Ozon'un anlatımına göre avantajı satış coğrafyasını ve taşıyıcıyı kendinizin belirlemesi, teslimat süresini kısaltabilmeniz ve diğer şemalarda satılamayan ürünleri satabilmeniz; karşılığında siparişleri, iptalleri ve lojistik kurguyu tamamen siz yönetiyorsunuz. Bir satıcı bunu daha dar tarif ediyor: FBS'te paket ülkenin öbür ucuna gidebilirken, realFBS'te fiilen kendi şehrinizde elden teslim yapıyorsunuz.

Rakamlar — ve kaynakların çeliştiği yerler

Aşağıdaki değerler tek tek videolardan, farklı tarihlerde ve farklı kategorilerden alınmış örneklerdir. Kendi kategorinizin güncel tarifesiyle doğrulamadan kullanmayın.

Kalem	FBO	FBS	realFBS
Komisyon (örnek kategori)	%19,5	FBO'dan 1–1,2 puan yüksek	%20,5
Temel lojistik, 5 litreye kadar	63 ₽	73 ₽	Ozon'a ödenmez
Başka bir videoda, 1 litreye kadar	43 ₽	80 ₽ (+10 ₽ / ek litre)	—
Gönderi işleme	—	20 ₽ tasnif merkezi, 30 ₽ teslim noktası	—
Ozon kuryesini eve çağırma	—	1.000 ₽	—
Son mil	%5,5	%5,5	—
Depolama	1,5 ₽ / litre-gün	Yok	Yok

Birkaç dipnot: ters lojistik örnekte 84 ₽ ve her zaman lokalizasyon endeksi hesaba katılmadan hesaplanıyor; iade işleme eskiden 50 ₽ iken kaldırılmış, ama raporlarda hâlâ 15 ₽ görünebiliyor. Depolamadaki 1,5 ₽ rakamını iki ayrı satıcı anıyor, biri ekran görüntüsünden okuduğunu ve emin olmadığını söylüyor; 0,05–0,1 litrelik bir üründe bu, günde 1,5 ₽'ye 20–30 adet demek. Aynı satıcı FBO'da kazanılan "litre bonusu"nun depolamayı kapattığını, ama her depoda geçerli olmadığını ekliyor.

Kaynaklar her yerde aynı şeyi söylemiyor. Ozon'un kendi videosunda "FBO'da Ozon'un aldığı bedel, üstlendiği iş ve depolama yüzünden diğer şemalardan yüksektir" deniyor; buna karşılık iki bağımsız satıcı komisyonun FBO'da düşük olduğunu anlatıyor. Bir satıcı çelişkiyi kısmen açıklıyor: Ozon FBS satıcılarına taviz verip komisyonu düşürmüş, ama toplamda yine FBS'te fazla ödediğinizi söylüyor. Lokalizasyon endeksinde de fark var: bir video endeksin lojistiği en iyi ihtimalle %20 indirdiğini, en kötü ihtimalle %20 cezalandırdığını söylerken, bir diğeri %50'ye varan indirimden söz ediyor. Yön üzerinde uzlaşma var — FBO daha ucuz — büyüklük üzerinde yok. Son bir uyarı: en ayrıntılı birim ekonomisi hesabını veren iki video (aynı ürünlerde FBO'da 76.000 ₽, FBS'te 12.000 ₽ net kâr) kendi fulfilment ajansını ve kursunu satan aynı ekibe ait; bağımsız bir ölçüm değil.

Ne ters gidiyor, kim hangisini seçiyor

FBO'da asıl risk yanlış ürünü önden yatırmak. Bir satıcı ürünü depodan geri çekmenin "cehennemin on katmanından geçmek" olduğunu, depolar arası taşımanın pahalı olduğunu anlatıyor; imha talebi her zaman işlemiyor — bir ürünü bir buçuk yıldır depoda durup depolama yiyor. Bir başkası tatildeyken iki hafta boyunca satılmayan test ürünleri için 1.500 ₽ depolama ödediğini anlatıyor. Üçüncü bir satıcı ise bir yılda yalnızca birkaç kez ücretli depolamaya düştüğünü ve tarifelerin büyük olmadığını söylüyor — yani hacim ve devir hızı belirleyici. Aynı satıcı 1 Ekim'den itibaren FBO'da günlük tarifelendirmeye geçildiğini bildiren bir Ozon e-postasından söz ediyor, ama bilginin az olduğunu ve tam anlamadığını ekliyor; bu maddeyi kesin bilgi saymayın.

FBS'te asıl risk tek depo ve zaman baskısı. Ozon'un kendi videosu açıkça söylüyor: teslim taahhütlerini tutturamazsanız vitrin puanı düşer, teslimi sık geciktirenin paneli bloke edilebilir, iade edilip geri alınmayan ürün ücretli imhaya gider. Bir satıcı siparişi reddetmek veya süreyi kaçırmak yüzünden mağazanın bir süre kapatılabileceğini söylüyor — "bir hafta dediler" diye ekliyor, yani bu kısım kulaktan dolma. Tek deponun asıl bedeli hız: Smolensk'teki bir satıcının ürünü Petersburg'a 3-4 günde giderken, stoğu Petersburg'da duran rakibin teslimatı bir gün; aynı satıcı iPhone 11 kılıfı kategorisinin ilk sayfasında FBS ile satan yalnızca bir-iki kişi gördüğünü söylüyor. Kendi deponun görünmeyen maliyeti de var: bir satıcı 60 m²'lik alanının pazaryeri için 200–250 m²'ye çıkması gerektiğini, buna personel, koli, poşet, termal etiket ve her gün depoya gidecek araç eklendiğini anlatıyor ve "raporda ucuz görünüyor ama ek giderler en iyi ihtimalle farkı eşitliyor" diyor.

• Küçük hacimli, hızlı dönen, tanıdığınız ürün: FBO; iade ve hasarlı yükünü de Ozon alıyor.
• Hacimli, pahalı ya da FBO'ya kabul edilmeyen ürün: FBS. Bir satıcı bebek arabası örneğini veriyor: 15–20 bin ₽'lik ürünü ne kadar süreceği bilinmeden depoya yatırmak pahalı.
• Siparişe üretim ve kişiselleştirme: FBS. Bir satıcı isme özel kupa örneğini veriyor ve Ozon üzerinden 30 günde üretilen bir koltuk aldığını anlatıyor.
• Zaman kısıtı: gündüz işi olup akşam birkaç saati kalan için FBO daha kolay; her gün taşıyacak vakti olan yeni başlayan için FBS'in küçük tasarrufu anlamlı olabilir.
• Dar coğrafya veya özel taşıma gerektiren ürün: realFBS.

Kısa özet

• Fark tek cümleyle: ürün kimde durur, kim paketler, kim taşır.
• FBO'da işin tamamına yakını Ozon'da; bedeli önden stok yatırmak ve depolama.
• FBS'te Ozon'a depolama ödemezsiniz ama komisyon ve lojistik daha yüksek, süre baskısı gerçek ve tek depo teslimat hızınızı düşürüyor.
• realFBS, FBS ile aynı — yalnızca teslimatı siz veya taşıyıcınız yapar.
• Rakamlar kaynaktan kaynağa değişiyor ve tarihlidir; yön konusunda uzlaşma var, büyüklük konusunda yok.
• Şemalar birlikte kullanılabilir: çok satanı FBO'ya, testi ve hacimliyi kendi deponuza.

Commbot, kart bazında lojistik ve depolama kalemlerini fiyat modeline dahil ediyor; şema değiştirdiğinizde birim ekonomisinin nereye gittiğini görmek için işe yarıyor.